Հաճախ տրվող հարցեր

Հաշտարարությունն իրականացվում է կողմերի համաձայնությամբ նախատեսված դեպքերում, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով(պարտադիր հաշտարարություն)․ Հաշտարարության վերաբերյալ համաձայնությունը պայմանագրային կամ ոչ պայմանագրային որոշակի իրավահարաբերության կապակցությամբ կողմերի միջև կնքված համաձայնությունն է` իրենց միջև առկա կամ հնարավոր որոշակի վեճը հաշտարարությամբ լուծելու վերաբերյալ: Հաշտարարության վերաբերյալ համաձայնությունը կարող է կնքվել ինչպես պայմանագրում համապատասխան վերապահում (հաշտարարության վերաբերյալ վերապահում) կատարելու, այնպես էլ առանձին պայմանագրի (հաշտարարության վերաբերյալ համաձայնագրի) ձևով: Հաշտարարության վերաբերյալ համաձայնությունը կնքվում է գրավոր:
Հաշտարարության վերաբերյալ համաձայնությունը պարունակում է՝

1) համաձայնության կնքման տարին, ամիսը, ամսաթիվը.
2) կողմերի անունները (անվանումները), նրանց հասցեները.
3) տեղեկություններ այն իրավահարաբերության վերաբերյալ, որից բխող վեճը պետք է լուծվի հաշտարարությամբ, կամ վեճի առարկան:

Նախքան դատարան դիմելը հաշտարորությունը պարտադիր է հետևյալ գործերով՝
1. ամուսնալուծության,
2. երեխայի բնակության վայրի որոշման,
3. ալիմենտի (ապրուստավճարի) բռնագանձման,
4. ամուսինների ընդհանուր սեփականությունը համարվող գույքի բաժանման,
5. երեխայի հետ շփմանը, դաստիարակությանն ու կրթությանը վերաբերող հարցերով ծնողական իրավունքների իրականացման,
6. երեխայի տեսակցության կարգ սահմանելու,
7. ամուսնական պայմանագրի փոփոխման կամ լուծման գործերով։

Վերոնշյալ գործերով նախքան դատարան դիմելը կողմերը կարող են չդիմել պարտադիր հաշտարարության այն դեպքում, երբ`
1) կողմերից որևէ մեկի նկատմամբ կայացվել է «Ընտանեկան և կենցաղային բռնության կանխարգելման ու ընտանեկան և կենցաղային բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության մասին» օրենքով նախատեսված պաշտպանության միջոցներից որևէ մեկի կիրառման մասին որոշում՝ անկախ այդ անձի կանխարգելիչ հաշվառման վերցված լինելու կամ հաշվառումից հանված լինելու հանգամանքից.
2) կողմերից մեկը քրեական պատասխանատվության է ենթարկվել մյուս կողմի կամ նրա զավակի, ծնողի, պապի կամ տատի, եղբոր կամ քրոջ նկատմամբ դիտավորությամբ հանցագործություն կատարելու համար.
3) կողմերից մեկը օրենքով սահմանված կարգով ճանաչվել է անհայտ բացակայող կամ անգործունակ, գտնվում է կալանքի տակ կամ կրում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ:

Պարտադիր հաշտարարության դեպքում մինչև 2 ժամ տևողությամբ հաշտարարության իրականացման համար, ինչպես նաև դատարանի նախաձեռնությամբ հաշտարարություն նշանակվելու դեպքում՝ դատարանի որոշմամբ սահմանված ժամանակահատվածի համար սահմանվել է հաշտարարի վարձատրության հետևյալ դրույքաչափերը՝
1) մինչև 1 ժամ իրականացված հաշտարարության դիմաց` 25.000 դրամի չափով՝ ներառյալ ԱԱՀ-ն.
2) 1 ժամը գերազանցող յուրաքանչյուր 30 րոպեի համար՝ ևս 10.000 դրամի չափով՝ ներառյալ ԱԱՀ-ն:
* Հաշտարարության կողմերի և հաշտարարի միջև համաձայնության առկայության դեպքում հաշտարարի վարձատրության չափը կարող է տարբերվել վերոնշյալ դրույքաչափերից, որը սահմավել է ՀՀ կառավարության կողմից։

Եթե օրենքով նախատեսված է մինչև դատարան դիմելը պարտադիր հաշտարարության իրականացման պահանջ, ապա հաշտարարի վարձատրության գումարը վճարելու պարտականությունը կրում է հաշտարարությունը նախաձեռնած կողմը` կողմերի համաձայնությամբ այլ բան նախատեսված չլինելու դեպքում։ Հաշտարարի վարձատրության գումարը վճարելու պարտականությունը կողմերը կրում են հավասարաչափ, եթե հաշտարարությունն իրականացվել է երկու կողմի նախաձեռնությամբ։

Հաշտարարության հիմնական առավելությունները.
1) Կամավորություն
Հաշտարարության գործընթացը, բացառությամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի, հիմնված է կողմերի կամավոր համաձայնության վրա։ Կողմերը ներգրավվում են գործընթացին իրենց կամքով, ինչը մեծացնում է նրանց ակտիվ մասնակցությունը և նպաստում է արդյունավետ համագործակցությանը։ Այս մոտեցումը մեծացնում է փոխադարձ համաձայնության հասնելու հավանականությունը։
2) Գաղտնիություն
Հաշտարարը պարտավոր է պահպանել հաշտարարական գաղտնիքը։ Գաղտնիք են համարվում՝ հաշտարարության ընթացքում բացահայտված տեղեկությունները, գործընթացի բովանդակությունն ու բնույթը։ Միայն օրենքով նախատեսված դեպքերում է հնարավոր այդ տեղեկությունները հրապարակել։
3) Արագ և ոչ ծախսատար գործընթաց
Հաշտարարությունը սովորաբար արագ է և պակաս ծախսատար՝ համեմատած դատական գործընթացների հետ, որոնք կարող են պահանջել պետական տուրք, փաստաբանի վարձատրություն և այլ ծախսեր։ Հաշտարարության ծախսերը կողմերը հաճախ կարող են բաշխել հավասարապես, ինչը զգալիորեն նվազեցնում է ընդհանուր ֆինանսական բեռը։
4) Վստահելի և ոչ լարված մթնոլորտ
Հաշտարարության նպատակը ոչ թե հաղթող և պարտվող կողմեր ունենալն է, այլ ստեղծել համագործակցային և վստահության մթնոլորտ, որտեղ կողմերը կարող են հասնել երկողմանի ընդունելի լուծման։ Արդյունքում պահպանվում են ինչպես ընտանեկան, այնպես էլ գործարար հարաբերությունները։